Jenis beyð amerikanska flotanum vælkomnum

Hvat tosaðu  Carla og Jenis um?

Í útvarpinum í kvøld afturvísti Jenis av Rana, at amerikanska sendikvinnan og hann yvirhøvur talaðu um nakað hernaðarsamstarv.

Jenis slapp so til síðst í samrøðuni at skoyta uppí, at hann helt man skuldi tosa við tey, sum høvdu verið á fundinum og ikki tey, sum ikki høvdu verið.

Árni Gregersen á FM1 tosaði við Jenis, sum hevði verið á fundi við amerikansku sendikvinnuna.

Og her havi eg skrivað tann partin av samrøðuni, sum snúði seg um maritiman depil:

Jenis av Rana, landsstýrismaður:

"Hon hevði nógv upp á hjarta.

Tey ynskja uppaftur tættari samband - tað hava tey ynskt í so nógv ár.... men hesa ferð verður tað kanska meira enn tos... eg haldi tað verður meira konkret frameftir.... fyri at tosa um eitt sum er nógv frammi í Føroyum: Føroyar eru portrið inn í Arktis og burdu havt ein maritiman depil.. og tað eru tey ómetaliga áhugað í.

Og tey eru áhugað í, at ikki bara eitt skip frá teimum kemur sleingandi her og nú - annaðhvørt ár kanska og longri ímillum. Men at Føroyar vera brúktar, sum ein maritimur depil fyri amerikanska flotan."

Finnur Jenis bara upp á okkurt ella hevur hann síni, sum hann vil forkela?

Tá Jenis sigur floti og vísir til, at "ikki bara eitt skip frá teimum kemur hendan vegin"... meinar hann so sivila flotan?

Í útvarpinum kallaði hann tað fakenews... man hevur hoyrt okkur líkandi.

Ella misskiltu miðlanir bara alt handan týsdagin?

Gott at kringvarpið fór afturumaftur.

Men eftir stendur, at man skal vera varin at trúgva tí sum Jens av Rana sigur.

Her er samrøðan, sum Árna Gregersen hevði við Jenis á FM1 (frá 00:30):

https://www.dropbox.com/s/cjj7ucdf17op1zl/Jenis_FM1.mp3?dl=0

Kinesisk kensla í rættinum í dag

Sat við eini løgnari kenslu í Landsrættinum í dag.
Eina løtu fekk eg eina ófrættakenda kinesiska kenslu. Valdið móti fýra journalistum, tí teir høvdu gjørt sína skyldu: roynt at lýst, hvussu ein landsstýrismaður í fíggjarmálum hevði eina fortíð, har hann hevði latið vørur um diskin uttan at gjalda toll.
Gamaní fyri nógvum árum síðani.
Eingin hevur noktað, at vørur vóru tiknar úr goymsluni uttan at tollur var goldin. Og eingin noktar, at seinasti landsstýrismaður i fíggjarmálum var stjóri í fyritøkuni, tá tað hendi.
Og tað hendi í Sørvági.
Og nú sótu fýra journalistar á ákærubeinkinum fyri at hava roynt at lýst hesa støðuna fyri Føroya fólki.
Rættarmál átti ongantíð at komið upp á tal.

 Onga viðmerking
Tá portal.fo segði søguna fyrstu ferð í desember 2013 vildi Jørgen ikki gera viðmerkingar, og tað vildi hann heldur ikki til útvarpið næstu mánaðarnar. (rætting kl. 20:38 - Jørgen gav eina viðmerking til úf kl. 18 og eina viðmerking til D&V kl. 19 fyrsta dagin).
Heldur vóru journalistarnir hóttir við fongsulsrevsing, um tey skrivaðu um hetta sonevnda toll-málið.
Landsstýrismaðurin átti at virt pressuna so mikið, at hann segði frá síni síðu. Í staðin valdi hann at kasta illgruna á sjálvar miðlarnar fyri forfylging og annað.
Kringvarpið, sum í eina tíð hevði siglt í tungum sjógvi, var eitt lætt offur at seta undir illgruna um alt millum himmal og jørð.
Her er hóskandi at nevna, at eg haldi ikki at alt, sum kringvarpið hevur sagt í hesum máli er eins væl frágingið - fakliga. Tað er týdningarmikið, at journalistikkur, sum er hvassur eisini er fakliga væl frágingin. Men at lýti eru í hvassa journalistikkinum eigur ikki at skugga fyri tí týdningarmesta.
At gera hvassan journalistikk - at tora - eisini tá man verður hóttur við fongsulsrevsing.
Í hesum førinum at lýsa tollmálið var sera týdningarmikð: Valdssterkasti politikarin í landinum hevði verið uppi í einum máli, har vørur vóru seldar uttan at rinda toll.
Og nú sita journalistarnir á ákærubeinkinum og kunnu guðsdoy verða dømdir.
Høvuðsspurningurin tykist verða, um Portal.fo ella kringvarpið hava sagt, at Jørgen hevur gjørt nakað revsivert. Tað kann vera ærumeiðandi. Hvat merkir setningurin: Jørgen snýtti í tolli. Er tað at snýta, at hann ikki rindaði toll ella er at snýta at hava gjørt nakað revsivert. Ella svika, hvat er tað?
Forbannað keðiligt, at kritiskur journalistikkur skal enda í rættinum.
Sum í Kina.

Kringvarpsstjórin ikki serliga nógv álit á sínum egnu

Ikki stórur stuðul frá kringvarpsstjóranum til stevndu starvsfólkinii í tollmálinum.
Rólant Waag Dam á in.fo spyr kringvarpsstjóran: Hevur KvF eina góða sak?
Dia Midjord svarar: "Nei tað tori eg ikki at úttala meg um. Jørgen Niclasen heldur ivaleyst, at hann hevur ein góða sak, tá hann stevnir, men nú mugu vit síggja, hvussu rætturin sær upp á tingini. Nei, tað dugi eg slett ikki at meta um."

Hetta var stuðulin frá stjóranum til síni starvsfólk. Ikki nógv álit á arbeiðinum, sum redakstjónirnar hava gjørt seinastu mánaðirnar. Nú mugu medarbeiðarnir so penir í rættin og vita, at teir bara hava gjørt arbeiðsbyrðuna hjá kringvarpinum nógv størri.
Sjálvandi eigur ein stjóri at duga tollmálið uttanat og at stuðla sínum medarbeiðarum.
Tá Jørgen tekur málið aftur, so stendur eftir, at kringvarpsstjórin als ikki veit, um Kringvarpið hevði eina góða sak.

Øll samrøðan liggur her.

Videobloggur: Knúsa danska stórspegilin!

Her er ein videobloggur, sum eg havi gjørt til NORA-ráðstevnuna á Norðuratlantsbryggjuni hósdgain 6. november 2013. Foto og klipt hevur Thomas Koba.

Um myndin ikki sæst, so ber til at trýsta her.

Ein einsamallur landsstýrismaður avger, hvar 2 milliardir krónur skulu fara

Radarin í útvarpinum er eitt stórt fet framá fyri tilfar, sum ikki bara er tað bera roks. Tvørturímóti er hugaligt at hoyra, at dugnalig fólk sleppa framat - bæði útvarpsfólk og gestir.
Legði í dag serliga merki til innslagið um korrupsjón, har Grækaris Djurhuus Magnussen hevði Kára av Rógvi og Kára Petersen í útvarpsststovuni.
Her er eitt brot, sum eg leygði merki til:

Til ber at hoyra Radaran her:

Navnið spillir ongan

Gott vit hava so nógvar portalar, sum kunnu bera okkum viðkomandi og týðandi tíðindi:

Tórsportalur

In.fo

Kringvarpið

Vágaportalurin

Tunnilssendingin: Politiska handalagið hjá løgmanni væl lýst

So fantastiska deiligt at síggja eina føroyska sending í sjónvarpinum, sum er so væl frágingin.
Ein vælgjørd sending í allar mátar.

Bygd upp í einum róligum frásøgustíli. Vit blivu førd trygt gjøgnum hetta stóra mál. Vælskrivaðir og lættskiltir tekstir, nógvar nýggjar myndir, sum stuðlaðu søguna væl og útbygdu hana. Óræddar og viðkomandi samrøður – bæði tær nýgjørdu og tær gomlu.

Við tí ”gamla” tilfarinum, sum var brúkt, vitnaði sendingin eisini um, at Kringvarpið – bæði útvarp og sjónvarp – hava sett nógvar viðkomandi spurningar í hesum málinum.

Í roynd og veru var hatta ikki mest ein sending um Skálafjarðatunnilin, men ein sending um politiska handalagið hjá Kaj Leo Holm Johannesen, løgmanni

Haldi ikki, at sendingin dokumenteraði, um nakað ólógligt fór fram í gongdini frá tí, at Kári P. Højgaard, landsstýrismaður, setti ferð aftur á arbeiðið at gera tunnilin, til landsstýrismaðurin var koyrdur frá.

Hinvegin dokumenteraði sendingin væl, at vit hava ein løgmann og eina fyrisiting, sum ikki hevur verið serliga demokratisk sinnað í hesi gongdini.
Vit hava ein løgmann og eina fyrisiting, sum bæði er óprofessionell og veik.
Vit hava ein løgmann, sum avgjørt ikki hevur hildið nakað effektivt eftirlit við Kára P. Højgaard og toppinum í Innlendismálaráðnum.
Vit hava ein løgmann, ein løgmannstjóra og eina løgmanfyrisiting, sum ikki duga at lesa týdningin av, hvat bløðini skriva, ikki duga at seta tað inn í ein demokratiskan samanhang. Ikki vilja síggja, at demokrati krevur opinleika.
Vit hava eisini ein løgmann, sum í versta føri leyg fyri løgtinginum, í besta føri var óvanliga kargur við sannleikanum, tá hann umrøddi sín leiklut í avtaluni um milliónaendurgjaldið. Í hvussu so er royndi hann ikki at upplýsa Løgtingið um allar síður av málinum, men hinvegin at tøla Løgtingið.

Sendingin lýsti sera væl leiklutin hjá løgmanni og hansara fyrisiting í málinum.

Á ein stillisliga, men kortini konsekventan hátt, legði sendingin fram, hvussu leikur var farin fram.
Hon legði dentin á leiklutin hjá løgmanni og eftir stendur, at vit hava ein løgmann, sum ikki tekur sínar leiðsluuppgávur í Tinganesi í størsta álvara. Heldur skýtur hann ábyrgdina frá sær. Ger gjøldur. Og sum tað nýggjasta er farin at tosa um heksajakt og persónsforfylgjing. At taka hetta álvarsmál í álvara kemur honum ikki til hugs.

Í einum broti verður løgmaður spurdur um støðuna, nú Innlendismálaráðið er burtur og sera trupult tykist vera at sleppa fram at upplýsingum, tí fyrispurningar verða meylaðir víðari og ringt er at finna rætta persónin at svara. Løgmaður hyggur spyrjandi og svarar: Hatta kenni eg einki til!
Júst hesin setningurin er prógvið fyri, at eingin tekur ábyrgdina, nú Innlendismálaráðið er burtur. Løgmaður, sum tók Innlendismálaráðið av, kennir einki til tað!
Svarið skuldi sjálvandi verið: ”Hatta havi eg ábyrgdina av, og um tað er rætt sum tú sigur, so skal eg syrgja fyri at hatta verður í lagi í dag!”

Sendingin ”Skálafjarðatunnilin – kosta hvat tað kosta vil” var ikki ein sending um Skálafjarðatunnilin, men ein sending um handfaringina hjá løgmanni av einum stórum politiskum máli – dømið var Skálafjarðatunnilin.

So hugaligt at síggja, at føroyskt public service sjónvarp kann verða besta sjónvarp, sum vit kunnu fáa. Sjálvandi, mundi eg sagt!

Gott arbeiði!

Stigið er fallandi á portal.fo

Tað var stuttligt at síggja, hvussu skjótt portal.fo fótaði sær aftur.
Eftir eina sindur trilvandi byrjan, funnu fólkini á portal.fo ein fínan leist við viðkomandi og týðandi tilfari.
Eisini sást nýskapan við sjónvarpstilfari á netinum. Óført.
Men nú er stigið keðiliga fallandi.
Portal.fo er fallið munandi aftur. Redigeringin er burtur og tilfarsúrvalið er mekrt av møsni, óviðkomandi og einkisigandi tilfari.
Kom nú portal.fo!
Haldið stigið!

Nú bløðini skriva, várt land fer um koll

Servitan á øllum økjum

Haldi, at tað var ordiliga fínt og væl hugsað at fara til Brússel at hitta Mariu Damanaki.
Samrøðan var ok, men bar eitt sindur ov nógv brá av "vit móti teimum" - tað skal journalistikkur ikki. Hava vit verið nóg kritiskt móti Vestergaard og Co?
Eg haldi, at nationalistiska kortið var spælt ov ofta.
Fyrst skulu vit gera kritiskan journalistikk við okkara egnu.
Men virðing fyri góða hugskotinum at fara til Brússel.
Eisini fínt at hoyra hennara grundgevingar í hesum døgum, har fakkunnleikin ikki hevur góðar dagar.

Lek, lek, lek

2013: Glenn Greenwald, sum skrivaði fyrstu greinarnar um
avdúkingarnar hjá Snovden í Guardian

Hví hundin hevur eingin likið uppskotið til sáttmála millum Landsstýrið og danska pensjónsfelagið til pressuna?

Er einki so frætt embætisfólk í Tinganesi ella í Fíggjarmálaráðnum, at okkurt er sum sigur teimum, at her stendur so nógv upp á spæl, at sáttmálauppskotið skal út til almenningin?

Kom so!

Lek, lek, lek!!!

Taka øll embætisfólk undir við, at løgtingið og Føroya fólk ikki skulu vita, hvat Kári P. Højgaard ætlar at binda allar føroyingar til í eini 50 ár?

2013: Edward Snowden, sum avdúkaði NSA

Meg lysti at frætt, hvat vit skulu við embætisfólkum, sum bara sita og klappa, tá undirgravandi virksemi hendir beint framman fyri teirra eygum.

Føroyski Snowden, hvar ert tú?

Føroyski Manning, hvar ert tú?

Føroyski Glenn Greenwald, hvar ert tú?

Glenn Greenwald er journalisturin, sum í Guardian, skrivaði avdúkingarnar hjá Snowden, um hvussu amerikanska fregnartænastan NSA lurtaði og fylgdi við í øllum telefonsamrøðum og teldusamskifti hjá stórt sæð øllum, stórt sæð altíð.

Glenn Greenwald helt røðu á eini ráðstevnu ”Socialism 2013” í Chicago 28. juni í ár.

Í røðuni segði hann tvær søgur, um journalistikk.

Send hann heim

Fyrra søgan var um amerikanska krígskorrespondentin David Halberstan. David Halberstan vann sum bert 30 ára gamal Pulitzer-virðislønina fyri sítt journalistiska arbeiði undir Vietnam-krígnum.

1964: David Halberstan, sum hvassliga talaði at
lygnunum frá amerikansku herovastunum.

Í 2005 helt David Halberstan røðu á Kolombia Journalistskúlanum. Ein av teimum lesandi spurdi, hvat var stoltasta løtan í hansara journalista lívi.

David Halberstan segði, at tað var tá hann var í Vietnam í 1963-64, sum ein ungur krígskorrespondentur. Hann hevði verið á hermótinum og sæð, hvar veruliga hendi. Tá hann seinni sama dag var á tíðindafundi hjá amerikanska herinum og hoyrdi, hvat herovastarnir søgdu, visti hann, at tað var lygn.

Heldur enn at bera lygnirnar víðari, reistist hann og við hvøssum orðum beint í andlitið á herovastunum, segði, at hann visti at tað, sum teir søgdu var lygn.

Aftaná vendu herovastarnir seg til leiðsluna á New York Times og kravdu, at David Halberstan var fluttur úr starvinum, sum korrenspondentur í Vietnam.

Tað var hansara stoltasta løta, sum journalistur. At hann østi herovastarnar so nógv, at hann var sendur heim.

Tað hendingina setti Glenn Greenwald upp í móti eini aðrari søgu, sum hann helt lýsti hin endan av, hvat journalistikkur er.

Obama dámdi okkum so væl

Tað kom fram í eini samrøðu, sum Bill Keller, ábyrgdarblaðstjóri á New York Times, hevði við BBC um, hvussu New York Times gjørdi við skjøl, sum blaðið hevði fingið frá Wikileaks.

2012: Bill Keller, stjóri á New York times, sum
frøddist yvir, at Obama rósti blaðnum.

Ábyrgdarblaðstjórin vísti á munin millum New York Times og Wikileaks, sum bara almannakunger ein rúgva av skjølum.

Bill Keller greiddi frá, at New York Times fór til Obama-umsitingina við spurninginum: ”Hetta ætlað vit at almannakunngera. Halda tit, at vit skulu tað?”

Amerikanska stjórnina svarði aftur: ”Hatta skulu tit ikki skriva, og hatta skulu tit ikki skriva og heldur ikki hatta.” Bill Keller var errin av hesum samstarvi og var errin av, at Obama-umsitingin fleiri ferðir hevði sagt, hvussu ábyrgdarfull tey høvdu verið á New York Times.

Glenn Greenwald brúkti hesar báðar søgurnar til at vísa munin á David Halberstan, sum mátaði góðan journalistikk eftir, hvussu ill hann kundi gera fólkið, sum sat við valdið, og Bill Keller mátaði góðan journalistikk eftir, hvussu stóra vælvild mann kundi fáa frá fólkinum, sum sat við valdið.

Øs valdspersónarnar

Glenn Greenwald endaði hendan partin av síni røðu við niðurstøðuni:

”Um tú er ein av teimum, sum fær vælvild frá teimum, ið sita við valdið, so kanska tú dugur væl títt arbeiði, men tú ert ikki ein journalistur.”

Tíverri hevur ikki borið til, at øsa tey, sum sita við valdinum. Og tað er uppgávan.

Í hvussu so er hjá journalistum. Um summi embætisfólk gera tað saman, men meiri stillisliga, so er tað eisini fínt.

Koma so!

Lek, lek, lek.

Røðan hjá Glenn Greenwald

(Miðlabroddur í punktum.fo í Dimmalætting 23. august 2013)

Tíðindavalið týsdag 20. august 2013 kl. 14.28

Portalurin kl. 14.28

 

Kvf.fo kl. 14.28

Eitt sindur syndarligt at síggja, hvussu Kringvarpið raðfestir.
Samstundis flott at síggja, hvussu Portalurin spennir seg út.
Tey nýggju fólkini á portalinum hava sanniliga víst, at tað bar til at lyfta "gamla Portalin" upp á eitt munandi hægri stig.
Kaj Joensen av Portalinum á Christiansborg og samrøður og viðmerkingar á Portalin. Eg vóni ikki, at okkurt brot úr DR endar í Degi og Viku í kvøld.

Kári P. Højgaard og samgongan kippa fólkaræðið

Fyri aðru ferð roynir Kári P. Højgaard at seta vanliga fólkaræðið til viks.
Fyrstu ferð var tá, hann hurraði hoyringarfreistina hjá borgarunum niður í nakrar fáar dagar í samband við byggingina av Varðanum Pelagic á Tvøroyri. Tað var rein skerjing av einum demokratiskum rætti, sum borgarin hevði.
Kári P. Højgaard og hendan samgongan skerdi hendan demokratiska rættin fyri at tekkjast eini privatari fyritøku. So máttu borgararnir lúta.

Og nú ætlar hann aftur at skerja demokratisku rættindini í Føroyum.
Í lógaruppskotinum um einkarætt til at byggja, reka og fíggja undirsjóvartunnil undir Skálafjørð og Tangafjørð, eru enn størri demokratisk rættindi upp á spæl.

Lógin um alment innlit í fyrisitingina er ein trygd hjá borgaraunum at fylgja við, hvussu almenna fyrisitingin skikkar sær.
Og Kári P. Højgaard og samgongan ætla at seta hesa lógina úr gildi, tá tað snýr seg um tunnilsverkætlanina millum Eysturoy og Streymoy. Og aftur fyri at tekkjast eini privatari fyritøku.

Bara so tit vita tað. Í uppskotinum frá Kára P. Højgaard stendur:

"§ 15 a. Fram til 6 mánaðir aftaná, at tunnilin er tikin í nýtslu, er avtalan um einkarætt ikki fevnd av løgtingslóg um innlit í fyrisitingina.”
Hetta er eitt beinleiðis álop á okkara demokratisku rættindi.
Vit mugu steðga hesum álopi: at løgtingið bara kann seta úr gildi demokratisk rættindi, sum part av eini lóg um ein tunnil.

Tunnilsuppskotið hjá Kára P. Højgaard

Í varðhald í 4 vikur: Kann ikki vera rætt

Hoyrdi í útvarpinum nú seinnapartin, at ein 42 ára gamal maður var varðhaldsfongslaður í 4 vikur, tí hann hevði roynt at sett eld á ein bil hjá Tórshavnar Kommunu. Eftir útvarpinum at døma, so hevði maðurin játtað seg sekan og segði seg verða ørkymlaðan av síni støðu. Hann hevði mist arbeiði og var settur á gøtuna.
Fyri mær ljóðar tað rættuliga hart, at seta mannin í varðhald í 4 vikur. Hevði hann ongan verja ella hvat hendi í rættinum?
Eftir frágreiðingini á síðuni niðanfyri, so dugi eg illa at síggja, at treytirnar fyri so langari varðhaldsfongsling eru loknar.
Um eg havi skilt treytirnar rætt, so krevst, at revsikarmurin skal vera minst 1½ ár. Kanska er tað so í hesum máli.
Harafturat skal vandi vera fyri, at persónurin stingur av ella vandi fyri, at persónurin fremur nýggj lógarbrot ella at persónurin kann hindra arbeiðinum hjá politinum.
Dugi ikki at síggja, at hesar treytir eru loknar.

Haldi ikki, at hatta ljóðar rætt.

Tíðindi á www.kvf.fo

Treytir fyri varðhaldsfongsling

Uppsiga fólk ella seta fólk - hugsi eg

Einki at ivast í, at tað er trupult at fáa fíggjarligu kringvarpskabaluna at ganga upp.
Men fyri mær sær eisini út sum, at starvsfólkakabalin heldur ikki gongur upp.

Í desember segði Kringvarpið øllum fríyrkisfólkum úr starvi, umframt fleiri starvsfólk í føstum starvi.
(Tað var spell, hugsaði eg)

Í hesi viku søkti kringvarpið eftir journalistum til eina nýggja deild, sum eitur aktueltdeildin.
(Tað var gott, hugsaði eg)

Og í morgun hoyrdu vit í útvarpinum, at Dagur og Vika nú aftur kemur 4 ferðir um vikuna og tríggjar ella fýra sendingar við fríyrkisfólki verða settar aftur á skránna. Sagt var eisini, at sera ivasamt var, um 3-2 kom aftur á skránna.
(Tað var gott, men spell fyri ítróttaráhugaði, hugsaði eg)


Men seinnapartin visti Vágaportalurin at siga, at eisini 3-2 kemur aftur.

(Tað var gott, hugsaði eg)

Og nú klokkan 17 visti útvarpið at siga frá stjóranum:

- Vit mugu gera smáar justeringar. Vit skulu spara eina lítla millión afturat, tað mugu vit gera við siga starvsfólkum upp, segði Dia Midjord kringvarpsstjóri.
(Tað var spell, hugsaði eg)

Miðlaheiðurslønir

Ársins pressumynd:
Tróndur Dalsgarð: Eitt afturstig at flyta heimaftur, Exit Føroyar

Ársins innslag: 
Bergljót Debes Hentze, journalistur/Høgni Jacobsen, fotografur

Ársins grein:
Georg L. Petersen: “Stranda Skúli broytti ársmet eftir próvhandan”

Ársing sending:
Heini í Skorini og Hans Petur Hansen: "Eg vil ikki krógva tað"

Winther-heiðurslønin:
Redaksjónin á Dimmalætting


 Grundgevingar hjá dómsnevndini:(Kári Mikkelsen, Beint Løwe, Birgir Kruse, Helgi Arntórsson og Øssur Winthereig)

Ársins pressumynd
Ársins pressumynd er í fyrsta føri vald, tí hon uttan óðviðkomandi ørindi stuðlar væl upp undir tekstin, sum hon er knýtt at. Pressumyndin sigur eina greiða søgu um tey viðurskifti, sum verða tikin fram í greinini. Samstundis er myndin so mikið góð, at hon eisini sigur eina sjálvstøðuga søgu um eitt samfelagsligt evni, sum alt árið hevur verið frammi í pressuni. Lesirætningurin í myndini varpar so greitt ljós á evnið, at vit á ein ikki sørt skemtiligan hátt beinanvegin síggja, hvør støðan er og hvat myndamaðurin vil siga. Myndatøknin er framúr og fangar allar smálutir, hóast eingin leflandi tøkni verður brúkt at seta støðuna í átuligt ljós. Gerandisstøðan tænir tekstinum. Myndin, sum ikki er stilla upp ella á nakran hátt tilgjørd, er svørt og hvít. Myndin lýsir brúkaraprísir, sum eru so høgir, at hyggjast má uppeftir. Virðisløn fyri Ársins Pressumynd fær Tróndur Dalsgarð fyri mynd til greinina ”Eitt afturstig at flyta heimaftur” á blaðsíðu 56 í bókini Exit Føroyar (2012).

 Ársins innslag
Ársins innslag var serstakliga viðkomandi í føroyska tíðindameldrinum farna árið. Innslagið nemur við eitt evni, sum fylti nógv í navnleysu hagtølunum, sum struku framvið. Ársins innslag er væl frásagt í orðum og myndum, har vit beinan vegin fanga støðuna í eygnabránum á høvuðspersóninum, uttan at støðan elvir til eitt negativt kensluspæl. Journalistiskt er álvarsliga evnið væl viðgjørt í hesum innslagnum. Vit fáa sett andlit og orð á søguna, sum hagtølini siga okkum, samstundis sum vit fáa frágreiðingina frá myndugleikanum um, at soleiðis er støðan nú einaferð. Vit fáa søguna hjá einum vanligum borgara, sum datt úr einum trygdarneti í samfelagnum - meskarnir gjørdist ov stórir. Virðisløn fyri Ársins innslag fáa Høgni Jacobsen og Bergljót Debes Hentze fyri innslagið Dottin úr ALS, sum var í Degi og Viku 29. mars 2012.

Ársins grein
Hann gav okkum í dómsnevndini høvuðbrýggj. Vit hildu tað vera eitt sindur problematiskt, at tríggjar av tilnevndu greinunum vóru skrivaðar av sama persóni.
Har var tó einki at gera. Georg L. Petersen dugir sítt hondverk til lítar, og hann himprast ikki við, tá hann fær frænir av einari góðari tíðindasøgu.
Gjøgnum árini hevur Georg ferð aftan á ferð bitið seg fastan, tá okkurt ikki ruggar rætt í samfelagsliga týðandi viðurskiftum, og hann megnar við sikrari journalistiskari hond at halda fast, til síðsta punktum.
2012 var einki undantak.
Ársins grein er ein klassisk tíðindasøga við øllum tí, sum ein slík skal innihalda.
Vit høvdu væl kunnað hugsað okkum at hava verið flugur á vegginum hjá skúlastjóranum í Stranda Skúla, tá Georg ringdi og byrjaði at spyrja um broytingarnar, hann framdi á ársmetunum í kristni og ítrótti í 9. flokki farna summar.
Greinin varð byrjanin á eini tilgongd sum enn ikki er endað, men vit eru ikki í iva um, at Georg fer at fylgja málinum, til tað hendir.
Dómsnevndin hevur avgjørt at lata heiðurin fyri ársins bestu grein til Georg Lindenskov Petersen fyri greinina “Stranda Skúli broytti ársmet eftir próvhandan” og síðugreinarnar sum stóðu í Dimmalætting 10. desember.


Ársins sending

Ársins sending er undrunnarvert væl frágingin, tí hon viðger nakað, sum ikki er upplivað fyrr á henda hátt í einum føroyskum miðili. Sendingin setir sær fyri at lýsa eitt stórt og torført evni, og ger tað væl. Sendingin lýsir umstøðurnar hjá einum marginaliseraðum samfelagsbólki.
Sendingin gloppar hurðina ínn í ein heim, har vit vanliga ikki sleppa, og sum flestu okkara einki vita um. Somuleiðis lýsir sendingin væl, hvussu týdningarmikið tað er, at hesin marginaliseraði samfelagsbólkurin fær skjóta og rætta hjálp, tá óunnilig viðurskifti sníkja seg inn á tilveruna.
Inniliga, ektað og tó ósentimentalt sigur sendingin okkum frá, um teir kargu møguleikar, sum í hesum føri eru.
Vit fáa innlit í tankar og trupulleikar hjá teim raktu, har starvsfólkini gera sítt til at veita linna. Sendingin gevur góða mynd av aktuellu støðuni og avdúkar karmar innan eitt viðkvamt øki, sum ikki eru nær námindi nóg góðir.
Talan er um eina sending, sum bæði er væl uppbygd, væl filmað og væl framleidd. Sendingin heldur fast í hyggjaranum frá fyrsta til síðsta minutt, tá vit sleppa inn á stongdu deild at síggja føroysku psykiatriina her og nú.
Virðisløn fyri Ársins Sending 2012 fáa Heini í Skorini og Hans Petur Hansen fyri sjónvarpssendingina “Eg vil ikki krógva tað”, sum varð send í Kringvarpi Føroya 11. oktober 2012.

Winther-heiðurslønin
Føroysk Miðlafólk hevur stovnað nýggju journalistisku virðislønina “´Winther-heiðurslønin”.
Felagið sigur, at Winther-heiðurslønin verður latin journalisti ella journalisttoymi, sum við serliga dygdargóðum journalistiskum handverki miðvíst hevur viðgjørt og sett á breddan eitt týðandi samfelagsligt evni farna árið.
Dómsnevndin hevur verið í gjøgnum tilfarið. Nøkur evni vóru innstillaði beinleiðis til Winther-heiðurslønina, men nevndin tók í hesum førinum sær rættin at meta um alt innsenda tilfarið.
Allar virðislønirnar bera ein heiður í sær. Heiðurin fyri við journalistiskum handverki at lýsa viðkomandi viðurskifti, ið á serliga hátt hugtaka, øsa, røra og/ella upplýsa.
Kravið fyri at verða við er, at tilfarið hevur verið almannakunngjørt í einum føroyskum miðli.
Miðlarnir eru ikki nógvir, men í nærum øllum miðlum hevur tilfar verið, sum kundi liva upp til virðislønar-krønini. Hinvegin var tað torførari at velja vinnararnar millum tey, sum vit tilnevndu.
Virðislønirnar “Ársins pressumynd”, “Ársins innslag”, “Ársins grein”, og “Ársins sending” eru knýttar til ávísar miðlar – pappír ella elektroniskar . Hesar virðislønir skulu eisini latast fyri eina einstaka framleiðslu.
Winther-heiðurslønin lyftir seg uppum slagi av miðlum og skal heldur ikki knýtast at einari einstakari framleiðslu – eini grein, einari sending ella einari mynd.
Her er høvi at hyggja breitt útyvir miðlalandslagið og meta um journalistiska dygd, áhaldni, miðvíst arbeiði og hvørji týðandi samfelaglig evni hava verið lýst farna árið.
Skoða vit aftureftir, so halda vit, at tað er trupult ella ógjørligt at peika á eina einstaka greinarøð ella sendirøð, sum hevur skarað framúr við serliga dygdargóðum journalistiskum handverki.
Nevndin heldur tó, at nógv týðandi samfelagslig evni hava verið sett á breddan í miðlunum seinasta árið. Og í fleiri førum hevur eisini verið arbeitt miðvíst og dygdargott.
Hyggja vit aftureftir síggja vit, at á redaksjónum hevur áhaldandi verið arbeitt við at seta týðandi samfelagslig evni á breddan. Vit síggja, at redaksjónir hava roynt at bitið seg fast í summi evni, tó at bitið ikki altíð hevur verið nóg fast.
Nevndin hevur tí valt, at fyrsta Winther-heiðurslønin verður latin eini redaksjón – einum toymi – fyri dygdargott journalistisk handverk í fleiri týðandi samfelagsligum evnum. Eini redaksjónin, sum hevur tikið evni upp, ið onnur helst vildu, vóru tagd burtur.
Eingin kann siga seg hava kritahvítan vegg aftanfyri seg, men royndin at halda veggin hvítan eigur eisini at lønast - og tað er tað, sum dómsnevndin eisini ger við Winther-heiðurlønini.
Allir miðlar hava trong fíggjarlig kor og freistandi og lætt er at slaka í journalistisku dygdini, men Winther-heiðurslønin verður latin eini redaksjón, sum ikki hevur slakað, men hildið journalistiska handverkið í hevd.
Hendan fyrsta Winther-heiðurslønin verður latin redaksjónini á Føroya elsta blaði: Dimmalætting.

Ja, sumt hevur størri týdning enn annað

Gott at tíðindini á portalinum eru so viðkomandi.
Eg má siga sum er - hatta visti eg ikki og hevði heldur ikki roknað við hasum.

Millimetrar eru ikki langir

Kári Sólstein tók myndina - og eg havi lánt hana.

Var í Pressuni í Kringvarpinum hósdagin 10. januar um nýggjárssendingina í Kringvarpinum, men ikki komu vit nakað víðari.
Haldi ikki, at nakað nýtt var sagt - og so yvirhøvur ikki av mær.
Vit kundu verið komin víðari, um har vóru onkrar samrøður sum bóru kjakið um privata luttøku í public-service-skyldunum hjá Kringvarpinum víðari.
Eitt nú hevði borið til at spurt Poul Michelsen um, hvussu hann helt tað riggaði at vera við í einum floksumfari, sum hann sjálvur hevði goldið. Var tað løgið ella natúrligt?
Man kundi spurt Tryggingarfelagið Føroyar ella Hotel Føroyar, um tey fingu tað tey ynkstu burturúr at sponsera sendinga.
Man kundi spurt stjóran ella starvsmannin í Content um teirra sjónarmið.
Tíverri var hatta for nógv "hopp á staðnum".
Flutti ikki ein millimetur.
Og ein millimetur er ikki langur.

Loynilig privat sjónvarpsending í Kringvarpinum nýggjársaftan.

So er klárt at fara undir fyrsta skrivliga knarrið í nýggja árinum – ja í roynd og veru kom íblásturin longu seinastu tímarnar í fjør.
Privata fyritøkan Content við Kára Durhuus og Høgna í Jákupsstovu fekk atgongd til sjónvarpssendinetið hjá Kringvarpinum frá klokkan 18.30 og einar seks tímar fram nýggjársaftan.
Ekslusiv avtala var gjørd millum Kringvarp Føroya og Content um, at privata fyrtøkan skuldi gera eina sjónvarpssending, har “Kringvarp Føroya skal ikki hava rokningar frá tiltakinum ella hava útreiðslur í sambandi við sendingina nýggjársaftan. Content rindar starvsfólkunum løn/samsýning fyri sendingina.”, sum tað eitur í sáttmálanum.

Content kann brúka starvsfólk úr Kringvarpinum ella onnur starvsfólk.

Tvær høvuðstreytir eru í sáttmálanum.
1.  “KvF letur Content ókeypis sendibilar og útgerð. Kravið er, at fólk við royndum nýta útgerðina, og at tey somuleiðis handfara bilar/útgerð.”
2. “Ymiskir partar uttan fyri KvF stuðla sendingini.”

Hetta er so ein av fyrstu royndunum, at gera stórar framleiðslur í samstarvi við privatar fyritøkur uttanfyri húsið.
Hví hetta ikki er sagt greitt fyri hyggjarum veit eg ikki. Tó haldi eg, at tað eigur man, so bland ikki kemur í, hvat vit kunnu rokna okkum frá almenna public-service kringvarpinum og nær privatar fyritøkur fáa ræðisrættin yvir sendinetinum.

Sá ikki alla sendingina
Beinanvegin skal eg siga, at eg ikki sá alla sendingina, men bert brot og hava síðani hoyrt um innihald í hesi nýggjárssendingini.
Fyrr í dag lá sendingin undir “netvarp” hjá Kringvarpinum, men nú seinnapartin finni eg ikki sendingina aftur. Tá var heldur ikki nevnt eitt orð um, at hetta var ein privat sending, men hon lá á netinum millum hinar sendingarnar. Men tað ger hon so ikki nú.
Einasta eg dugi at síggja er “Løgmansrøðan”, sum altso var løgd inn í sendinga hjá privatu fyrtøkuni. Byrjan og endin á Løgmansrøðuni vóru myndir tiknar av Hotel Føroyum, haðani sendingin var send. Á heimasíðuni hjá Kringvarpinum er røðan pyntað við myndum frá sendingini av Hotel Føroyum.

Inni í sendingini vóru eisini tíðindabrot úr sjónvarpinum: “Árið ið fór”.
Dia Midjord, stjóri, sigur soleiðis um ábyrgdina av vali av brotum til “Árið í fór”:
“Í sambandi við tilfarið, sum varð um árið í  fór, so hevði okkara journalistur Finnur Koba redaksjonellu ábyrgdina. Hann varð biðin at gera 4 stk blokkar við árinum, ið fór. Einasta treytin var, at blokkurin skuldi hava ávísa longd. Finnur Koba, journalistur, og Jan Arnskov, miðlagrafikari, gjørdu hetta í felag. Sjálvandi óheft, tí hvørki stuðlar ella fyriskipari høvdu atgongd til savnstilfarið hjá KvF.”

Privat fyritøka lænir alment tilfar
Tað má so merkja, at Kringvarpið leggur fólk og tilfar til sendingina. Eg veit so ikki, hvør hevur rindað Finni Koba og Jan Arnskov løn fyri hetta arbeiðið.
Men eg veit, at vit sum rinda kringvarpsgjald, hava goldið fyri innsløg, sum hava verið í Degi og Viku seinasta árið, og at ein privat fyritøka, fekk loyvi at leggja hesi innsløg inn í sína sending. Og man ikki hetta verða eitt hampuligt argument, tá stuðlar skulu fáast til sendinga. Altso – innsløg gjørd fyri kringvarpsgjaldið – vera brúkt til at ein privat fyritøka kann fáa partar uttanfyri KvF at stuðla sendingini.
At almenna røðan hjá løgmanni eisini liggur inni í sendingini, man eisini gera mun, tá stuðulspengar skulu útvegast.
Veit ikki um, floksformenninir vistu um konstruksjónina, men teir – ja TEIR – drógu so eisini sína byrðu í hesi royndini, at samantvinna privata vinnu og alment sjónvarp. Nú veit eg, at Poul Michelsen visti, hvussu støðan var, tí hansara fyritøka var ein av stuðlunum.
Ein annar nevndur stuðul var Tryggingarfelagið Føroyar – høvuðssponsor hjá Pál Joensen. Giti, men veit ikki, at Hotel Føroyar so ella so eisini var stuðul. Um hetta er rætt gitt, so var talan um ónevndnan stuðul, haldi eg.
Í sáttmálanum verður eisini nevnt: ”Somuleiðis skal KvF hava greitt at vita frá fyriskiparanum, hvat stuðlarnir fáa aftur fyri stuðulin. Hetta fyri at tryggja, at tað verður gjørt í samsvari við reglur og mannagongdir á økinum.”
Hvussu uppgerðirnar verða gjørdar veit eg sjálvandi ikki – enn.
Í hvussu so er, er ein mannagongd, at lýsingar bert mugu liggja millum sendingar og ikki inni í sendingum hjá almenna kringvarpinum. Veit ikki, hvussu tulkingin hjá Kringvarpinum og Content var, men lýsingarnar hjá stuðlunum vóru ofta at síggja.

Knarrið hesuferð
Eg haldi, at tað er fínar greiðir at royna nýggja framleiðsluhættir.
Men knarrið hesiferð gongur uppá:
Hyggjarin skal hava at vita, tá Kringvarpið letur privatum fyritøkum sendinetið at ráða yvir. Og hyggjarin skal eisini hava at vita nágreiniliga, hvønn leiklut Kringvarpið – sum vit gjalda fyri – hevur.
Vit kunnu ikki gjalda fyri tíðindasendingar, sum so privatar fyritøkur yvirtaka og útvega sær stuðul upp á tilfar, sum allir kringvarpshyggjarar longu hava goldið fyri.
Og so sjálvandi: Kringvarpið kann ikki bara gera so nýskapandi og stóran sáttmála við tveir fyrrverandi tíðindaleiðarar, har annar er núverandi medarbeiðari. Hesin seinni er í sáttmálanum fluttur frá Kringvarpinum og yvirum við heitinum: ”Starvsmaður í Content”. Sjálvandi skal slíkt bjóðast út.

Eg sendi soljóðandi skriv til stjóran í kringvarpinum:
”Hervið biði eg um alment innlit í øll skjøl, avtalur, mail-samskifti og annað viðkomandi í sambandi við planlegging, framleiðlsu, redaktionella ábyrgd og annars onnur viðurskifti, sum eru knýtt at nýggjársendingini, sum var send í Kringvarpinum nýggjársaftan 2012.  Eg hugsi um alla sendingina, sum var send av Hotel Føroyum.”
Stjórin skrivar, at 2 fundir hava verið og  2-3 telefonsamrøður, men at eingi notat eru til.
Einasta tilfar, sum liggur í hesum málinum er sáttmálin, sum sæst her.


Misskiljið meg ikki!
Men - misskiljið meg ikki! Vit fingu seks tímar av sjónvarpi gamlaárskvøld.
Ein nýskapandi ógjøgnumskygd konstruksjón, sum einki var gjørt fyri at kunna hyggjararnar um.

"Utak er verdens løn"

"Tjóvur trýr, at hvør maður stjelur", er eitt orðatak á heimasíðuni hjá føroysku málnevndini.

Men sambært oddagreinini í Dimmu í dag skal hetta orðatak sigast á donskum.

Hetta kann sjálvandi verða fyri, at donsku prentararnir eisini skulu skilja nøkur orð av tí teir prenta.
 
Dimma kann í næstu viku vísa til danska orðatakið: "Ude er godt, men hjemme er bedst" . Tá tað nú ikki ber til at prenta heima, so er tað OK at prenta í Danmark.  

Mulig fortolkning: Det er spændende at besøge fremmede steder, men man har det bedst hjemme.

Ella kanska:

"Utak er verdens løn."

Mulig fortolkning: Man kan ikke forvente taknemlighed for sin indsats. Af og til mistolkes ens gode intentioner

Í morgunsendingini í morgun var eisini neyðugt at brúka danskt, tá vísast skuldi á trý føroysk mentanarmið: